10.29.20

Լրացրու բաց թողած տառերը, կետադրիր։

Երեսնամյա կտրիճ զորավարը՝ Ալեքսանդր Մակեդոնացին, նվաճում է Հնդկաստանը՝ մեկը մյուսի հետևից հնազանդեցնելով ռազմաշունչ ու ռազմատենչ ցեղերի։ Պաշարելով շքեղաշուք քաղաքներից մեկը՝ զորավարը հրամայեց փայտամած ելարանները մոտեցնել պարիսպներին։ Մի պահ թվաց նրան՝ զորապետերը հապաղում են, ուստի վահանով պաշտպանվելով վերևից տեղացող նետերից՝ սկսեց կառչելով մագլցել։

Նա հասավ պարսպի ատամնաշարին ու հանելով վահանը, հնդիկների մի մասին սրախողխող արեց՝ խուճապի մատնելով մյուսներին։ Ասես իր զինվորներից լքված՝ նա հիանալի թիրախ էր ոսոխի համար, որովհետև միջնաբերդի կողմից ճայթյունով սլանում էին նետերը։ Ասպարի ծանրությունից արքայի ձախ թևն արդեն հոգնել էր։ Ներքևից սրտապատառ գոռում էին, պահանջում թռչի ցած, որտեղ տասնյակ ձեռքեր պատրաստ էին բռնելու պաշտեծի զորավարին։

Բայց Մակեդոնացին չլսեց։ Անգամ կատարեց երբևէ չլսված ու չտեսնված անօրինական արարք՝ պարսպի վրայից թռավ թշնամիներով լի քաղաքը։


Առաջին պարբերության բոլոր նախադասությունները շարահյուսական վերլուծության ենթարկիր, նշիր նաև դերբսյական դարձվածների պաշտոնը։

Երեսնամյա կտրիճ զորավարը՝ Ալեքսանդր Մակեդոնացին, նվաճում է Հնդկաստանը՝ մեկը մյուսի հետևից հնազանդեցնելով (ձևի պարագա) ռազմաշունչ և ռազմատենչ ցեղերի:

Ենթակա – Ալեքսանդր Մակեդոնացին, զորավարը, զորապետները, նրան

Ստորոգյալ – նվաճում է, Հրամայեց, Հապաղում են, թվաց, սկսեց մագլցել

Որոշիչ – երեսնամյա, կտրիճ, ռազմաշունչ, ռազմատենչ, շքեղաշուք, տեղացող, փայտամած, վերևից տեղացող

Ձևի պարագա – Հնազանդեցնելով, պաշարելով, վահանով պաշտպանվելով, կառչելով, պաշտպանվելով, կառչելով

Ուղիղ խնդիր – Հնդկաստանը, քաղաքներից մեկը, ելարանները

հատկացուցիչ – ցեղերի

հանգման խնդիր – պարիսպներին

ժամանակի պարագա – մի պահ

միջոցի խնդիր – ահանով

տեղի պարագա – վերևից

անջատման խնդիր – նետերից

10.27.20

Բառարանի օգնությամբ բացատրիր անկապտելի, քերթող  (քերթողահայր) բառերի բացատրությունները

Անկապտելի – չխլվող, անկողոպտելի, անկորուստ:

Քերթող – բանաստեղծ, քերականագետ, քերական։

Տեքստում գտիր հայ գրողների անունները, նշիր՝ որ ստեղծագործությունների մասին է խոսվում։ Համացանցից գտիր՝ ուրիշ ինչ հետաքրքիր ստեղծագործություն ունեն նրանք։

Ղազարոս Աղայանն – «Երկու քույր» վեպ

Մովսես Խորենացի – «Հայոց պատմության»

Հովհաննես Հովհաննիսյան – «Վահագնի ծնունդ»

Տեքստից գտիր 5 հնչյունափոխված բառ, գրավոր բացատրիր՝ ինչ հնչյունափոխություն է տեղի ունեցել։

Տիրել – տեր

Բռնել – բուռ

Հնադարյան – հին

Արձանագրված – արձանագիր

Մտայնություն – միտ

Տեքստում գտիր «գրավել» բառի հոմանիշները։

Գրավել – բռնել, հափշտակել

Շարահյուսական վերլուծության ենթարկիր տրված նախադասությունը։

Բերված այս նախապատմությունը պերճախոս կերպով արձանագրված կա նաև բառերի մեջ, ուր «բռնելու» և «ունենալու» գաղափարներն արտահայտվում են միևնույն արմատների օգնությամբ։

Նախադասությունը – ենթակա

Կա – ստորգյալ

Այս – որոշիչ

Բերված – որոշիչ

Պերճախոս – որոշիչ

Կերպով – միջոցի խնդիր

Արձնագրված – որոշիչ

Բառերի մեջ – տեղի պարագա

Ուր – տեղի պարագա

«Բռնելու» – որոշիչ

«Ունենալու» – որոշիչ

Գաղափարներն – ենթակա

Արտահայտվում են – ստորգյալ

Միևնույն – որոշիչ

Արմատների – հատկացուցիչ

Օգնությամբ – որոշիչ

Boy Scouts

The boy scouts was an organization originally for boys from 11 to 14 or 15 years of age, that aimed to develop in them good citizenship, chivalrous behavior, and skill in various outdoor activities. The Boy Scout movement was founded in Great Britain in 1908 by a cavalry officer, Lieutenant General Robert S.S. (later Lord) Baden-Powell, who had written a book called Scouting for Boys (1908). Baden-Powell’s book described many games and contests that he had used to train cavalry troops in scouting, and it became popular reading among the boys of Great Britain. Prior to the book’s publication, Baden-Powell held an experimental camp on Brownsea Island off the coast of southern England in which he put into practice his ideas on the training of boys.

HIs idea was that boys should organize themselves into small natural groups of six or seven under a boy leader—the patrol and patrol leader. Their training would consist of such things as tracking and reconnaissance, mapping, signaling, knotting, first aid, and all the skills that arise from camping and similar outdoor activities. To become a scout, a boy would promise to be loyal to his country, help other people, and in general obey the scout law, itself a simple code of chivalrous behavior easily understood by the boy.

Teenagers

Nowadays, teenagers face a lot of problems. These include bullying, stress, self esteem and body image, depression, academic problems, teen pregnancy, social media, addictions, and so on.

Every teenager, sometime in their life, feels the urge to fit in with others, which causes them to try and change themselves. He/she will start wearing makeup, change hobbies, use substances, fake their personality, etc. just to please their friends.

Many students resort to bullying because their friends do so, or because they have problems at home and want to take out their anger on others. Bullying can really take a toll on people. It can lower a person’s self esteem, make them feel worthless and hate themselves, or drive someone suicidal.

I feel like most teenagers are misunderstood. They hide their feelings and emotions because they are afraid of being hurt. Hide their sadness and anger behind a smile, because they are afraid of being annoying or a bother to people. Hate their unique traits, because it makes them stand out from everyone else. They just need someone to talk to, someone to tell them that they are enough and not alone, and that their feelings are valid.

10.14.20

Կարդա՛ Պետրոս Բեդիրյանի «Բառերի խորհրդավոր աշխարհից» գրքի հերթական հոդվածը

Առաջադրանքներ

Տեքստում քանի՞ դարձվածք կա։

Հինգ դարձվածք՝  տեղը կորեկ ցանել, արյունը խմել, մոխիրը քամուն տալ, գլուխ բերել, իրար միս ուտել, տուն քանդել:

Դարձվածքներ գրիր, որոնք գուցե ժամանակին բառացի այդպես էլ նշանակել է։

Տեքստում նշված գրեթե բոլոր դարձվածքները բառացի են օգտագործվել, իսկ հետո տարիների ընթացքում դարձել են փոխաբերական իմաստով:

Գտիր բուտաֆոր, դահիճ, մորմոքել, կսկծալ, դրվագ բառերի բացատրությունները։

Բուտաֆոր – բեմահարդար

Դահիճ – անողոք մարդասպան

Մորմոքել – կսկիծ՝ վիշտ՝ ցավ պատճառել

Կսկծալ –  մրմռալ

Դրվագ – որևէ բանի վրա պատկերված՝ հյուսված՝ քանդակված՝ ամրացված զարդ

Գրիր տարածված, քամուն, երբ, ժողովրդական բառերի քերականական հատկանիշները։

Տարածված – հարակատար դերբայ, ածանցավոր, կրավորական, ե խոնարհում

Քամուն – գոյական, տրական հոլով, եզակի

Երբ – հարաբերական դերանուն

Ժողովրդական – ածական, հարաբերական

Տեքստից գտիր դերբայական դարձվածքները, որոշիր դրանց շարահյուսական պաշտոնը։

Սովետահայ ճանաչված  – որոշիչ

Այժմ իրոք տարածված – որոշիչ

Պարտված թշնամու – հատկացուցիչ

Իսկական կտրված  – որոշիչ

Լեզուների մեջ տարածված – որոշիչ

Թշնամանք տածելով – ձևի մակբայ

Փոխաբերական իմաստով գործածվող – որոշիչ

Նայելու դեպքում – ժամանակի մակբայ

Վերջնականապես հաղթած լինելու – ձևի մակբայ

Ընդգծված արտահայտությունները – ենթակա

Անցյալ դարձած  – որոշիչ

10.09.20

  • Քննարկում ենք Պուշկինի «Տերտերն ու իր Բալդի ծառան» առակը։

Առակu նման էր Հովհաննես Թումանյանի <<Տերն ու ծառա>> հեքիաթին։ Այն սովորեցնում է, որ չպետք է ագահ լինել և թերագնահատել դիմացինին, մանավանդ եթե նա մեզ անծանոթ է։ Երկրորդ խրատը այն էր, որ պետք է լինել խորամանկ, բայց խաբելը չօգտագործել ուզածին հասնելու համար։

10.07.20

Պ.Բեդիրյան, «Բառերի խորհրդավոր աշխարհից»
Խաղաղությո՜ւն ձեզ

Սա ինչ-որ քարոզից քաղված խոսք չէ, այլ ողջույնի սովորական բանաձև։

Հովհաննես Թումանյանի «Քեֆ անողին քեֆ չի պակսիլ» հեքիաթում կարդում ենք. «Խաղաղություն ձեզ, ո՜վ ուրախ մարդիկ,- ողջունում է դերվիշն ու խոնարհոություն անում տան տիրոջը»։

Այսպես դեռ նախնադարյան ժամանակներից խաղաղության մաղթանքը մարդիկ որդեգրել են իբև ողջույնի բանաձև։ Քրիստոնեական եկեղեցին այն մտցրեց իր աղոթքների մեջ։ Գրաբարում դա հնչում էր այսպես՝ Խաղաղութիւն ընդ ձեզ կամ Խաղաղութիւն ամենեցուն («Խաղաղությունը ձեզ հետ», «Խաղաղություն բոլորին»), եվրոպական լեզուներում լատիներեն ձևակերպումով՝ pax vobiscum (պակս վո՜բիսկում) «Խաղաղութիւն ընդ ձեզ»։

Սակայն ինչո՞ւ միայն  քրիստոնյաները։

Արաբերենում կա մի բառ՝ սալա՜ամ, որ հոմանիշն է մեր խաղաղություն բառին։ Սրանով էլ հենց կազմված է մահմեդական աշխարհում ընդունված ողջույնի խոսքը՝ սալա՜ամ ալե՜յքում, որ բառացի նշանակում է «խաղաղություն ձեզ վրա»։

Մարդիկ իրար խաղաղություն են մաղթել ու մաղթում ոչ միայն հանդիպելիս, այլև հրաժեշտ տալիս՝ վերջին դեպքում ասելով. «Երթայ՜ք խաղաղությամբ»։ Արաբներն էլ նույն ձևով՝ «Մա՜ի-ս-սալա՜ամաթի» (խաղաղությամբ)։

Ընդհանրապես մահմեդական աշխարհում բարևի բանաձևումները բավական երկար են ու հարուստ։ Այդ մասին նույնիսկ անեկդոտ կա։ Իբր թե՝ մեկի տունը հրդեհ է ընկնում։ Հարևանը վազում է նրա շխատատեղին՝ լուր տալու։ Բայց չի կարող խախտել բարև տալու կանոնները։ Սկսում է երկար-բարակ ողջունել, հետո էլ թե՝ «Ինչ որ Աստված կամենա՝ բարի է, բայց իմացած եղիր, որ այս րոպեիս տունդ բոցերի մեջ է…»։

Ասում են, ժողովուրդ կա, որ ողջունում է լեզու հանելով, ուրիշը՝ քիթ քթի քսելով։ Հին Չինաստանում իրար բարևելիս ասել են՝ «Դու կերե՞լ ես», Պարսկաստանում՝ «Ուրա՜խ եղիր»։

Միջնադարյան Եվրոպայի վաճառականները, սակայն, գնման-վաճառման շուրջ համաձայնության գալով, իրար ձեռք են սեղմել ու ասել են մերսի այսինքն՝ «վաճառեցի» (բառը այժմ ֆրանսերենում նշանակում է «շնորհակալ եմ»)։ Եվ այդ ձեռքսեղմումը դարձել է հանդիպման ու բաժանման, բարևի ու հարգանքի, կամ պարզապես քաղաքավարական վերաբերմունքի նշան, որ տարածվել է նաև մեր մեջ։ Առանց, սակայն, դուրս մղելու առհավական (պապենական) խոսքերը՝

-Խաղաղությո՜ւն ձեզ։
-Երթա՜յք խաղաղությամբ…

Առաջադրանքներ

Քո կարծիքով ողջունելու ամենազվարճալի ձևը ո՞րն է՝ ըստ կարդացածդ նյութի։

Ամենածիծաղելին այն էր, երբ նրանք լեզու էին հանում միմիանց ողջունելու փոխարեն:

Ի՞նչ ես կարծում, ինչո՞ւ են մի շարք ազգեր կարևորում խաղաղությունը։

Խաղաղության ժամանակ չկան պատերազմներ։

Գրիր ինչ-որսովորական, խաղաղություն, եկեղեցին, իրար, միջնադարյան, ձեռքսեղմումը բառերի քերականական հատկանիշները։

Ինչ-որ – անորոշ դերանուն

Սովորական – ածական, որակական

Խաղաղություն – գոյական, եզակի, ա ներքին հոլովում, ուղղական հոլով

Եկեղեցին – գոյական, եզակի, ու արտաքին հոլովում, ուղղական հոլով

Իրար – փոխադարձ դերանուն

Միջնադարյան – ածական, հարաբերական

Ձեռքսեղմումը – գոյական, եզակի, ա ներքին հոլովում, ուղղական հոլով

Գտիր անդեմ բայերը, նշիր՝ որ դերբայն են, որոշիր դրանց խոնարհումը (ե-ա), կազմությունը (ածանց ունի՞, եթե ունի, ո՞րն է), սեռը։

Քաղված – հարակատար դերբայ, կրավորական, ածանցավոր, ե խոնարհում

Մաղթել – անորոշ դերբայ, ուղղական հոլով, պարզ, ներգործական, ե խոնարհում

Ասելով – անորոշ դերբայ, գործիական հոլով, պարզ, ներգործական, ե խոնարհում

Տալու – անորոշ դերբայ, սեռական հոլով, պարզ, ներգործական, ա խոնարհում

Ողջունել – անորոշ դերբայ, ուղղական հոլով, պարզ, ներգործական, ե խոնարհում

Իմացած – հարակատար դերբայ, պարզ, ներգործական, ա խոնարհում

Հանելով – անորոշ դերբայ, գործիական հոլով, պարզ, ներգործական, ե խոնարհում

Քսելով – անորոշ դերբայ, գործիական հոլով, պարզ, ներգործական, ե խոնարհում

Բարևելիս – համակատար դերբայ

Գալով – անորոշ դերբայ, գործիական հոլով, պարզ, չեզոք, ա խոնարհում

Մղելու – անորոշ դերբայ, սեռական հոլով, պարզ, ներգործական, ե խոնարհում

Շարահյուսական վերլուծության ենթարկիր հետևյալ նախադասությունը.
Միջնադարյան Եվրոպայի վաճառականները, գնման-վաճառման շուրջ համաձայնության գալով, իրար ձեռք են սեղմել ու ասել են մերսի, այսինքն՝ «վաճառեցի»։

Վաճառականները – ենթակա

Ձեռք են սեմղել – ստորոգյալ

Ասել են – ստորոգյալ

Միջնադարյան Եվրոպայի – որոշիչ

Գնման-վաճառման շուրջ համաձայնության գալով – բացահայտիչ

Այսինքն՝ վաճառեցի – բացահայտիչ

09.29.20

Մարդը կթում է…հավին

Մենք գիտենք, որ կիթ նշանակում է «կթելը» Դրա համար էր Հովհաննես Թումանյանը «Անուշ» պոեմում գրում է.

Ոչխարը բեր կիթ,
Օրը ճաշ դառավ…

Ուրեմն կովկիթ էլ նշանակում է «Կով կթելը» (նաև «կով կթող անձ»)։ Իսկ հավկի՞թ։ Նույն տրամաբանությամբ այս մեկն էլ «պիտի թարգմանենք» «հավ կթելը»։ Բայց չէ՞ որ դա անմտություն է։

Հիրավի, այդ բառն անիմաստ կազմություն կլիներ, եթե լեզվի պատմությունից մեզ հայտնի չլիներ, որ «կիթ» արմատը, նախքան «կթելը» իմաստն արտահայտելը, նշանակել է «առհասարակ (կենդանուց) արդյունք (կաթ, ձու, կարագ) քաղելը»։ Ուրեմն՝ հավկիթ նշանակում է «հավից քաղված արդյունք՝ ձու»։ Ձկնկիթ՝ ձկից քաղված արդյունք՝ խավիար»

Բայց միայն կենդանուց քաղվածը չէր կոչվում այդպես։ Կիթ արմատն ուներ (և ունի) նաև կութ տարբերակը, որն առանձին չի գործածվում և հանդիպում է այգեԿՈՒԹ բառի մեջ, որն, ուրեմն, նշանակում է «այգու արդյունքը՝ պտուղը քաղելը, այգեքաղ»։ Ահա թե ինչու ամերիկահայ գրող Վահե Հայկը կարող է իր «Այգին ու այգեկութը» հուշագրական ակնարկում բանաձևել այսպիսի նախադասություն՝ «Ու կը կթեին այգին, կը քաղեին թուփերուն կաթը»։

Ամերիկահայ մի ուրիշ արձակագիր էլ՝ Համաստեղը, գրում է իր «Վարդան» պատմվածքում. «…Գյուղին մեջ ջաղացքեն զատ ունեին նաև ընդարձակ այգի մը, որ ամեն տարի քսան քթոց խաղող կը կթեին։

Կթել-ը արդեն հասկացանք, իսկ այս քթո՞ց-ն ինչ բան է։

Քթոց-ը բարբառային տարբերակն է կթոց բառի. այսպես կոչվում է այն զամբյուղը, որի մեջ «կթված» այգու բարիքն են լցնում ու տեղափոխում։ Ուստի բոլորովին էլ չզարմանաք, երբ իրար կողքի հանդիպեք այդ երկու բառերին, ինչպես պոլսահայ արձակագիր Հակոբ Մնձուրիի «Հաց ուզելու պես» պատմվածքում. «Խաղողի թուփերուն մեջ Խասը կթոց մը ձեռքը խաղող կը կթեր»։

Բարբառային այդ քթոց ձևում, որը շատ տարածված էր արևելահայերենում, ք-ն ստացվել է հաջորդող թ-ի ազդեցության տակ. «… Օրականը ծախում է լեռնացի բեռնավորներին, որոնք մրջյունի կարավանների նման քթոցները ձիանցը բարձած խռնվում են այգեշատ գյուղում….» (Պերճ Պռոշյան, «Ցեցեր»)։

Առաջադրանքներ

  • Արմատի քանի՞ տարբերակ ունի կթել բայը, որոնք են։

Երկու տարբերակ՝ կիթ և կութ:

  • Թվիր բառեր, որտեղ այդ արմատներն են։

Կիթ՝ հավկիթ, կութ՝ այգեկութ:

  • Քթոց բառում ինչպե՞ս է կ-ն ք դարձել։

Կթոցը այն աման է, որի մեջ «կթված» այգու բարիքն են լցնում։

  • Բառակազմական վերլուծության ենթարկիր անմտություն, բոլորովին, պատմություն, բարբառային, կթոց բառերը։

Անմտություն – ան(նախածանց)+միտ(արմատ)+ություն(վերջածանց)

Բոլորովին – բոլոր(արմատ)+ովին(վերջածանց)

Պատմություն – պատմ(արմատ)+ություն(վերջածանց)

Բարբառային – բարբառ(արմատ)+ային(վերջածանց)

Կթոց – կթ(արմատ)+ոց(վերջածանց)

  • Տեքստում գտիր թվականները, որոշիր տեսակները։

Մեկ – քանակական

Քսան – քանակական

Երկու – քանակական

  • Տեքստից գտիր դիմավոր բայերը, որոշիր դեմքը, թիվը, եղանակը, ժամանակը, ժամանակային ձևը, կազմությունը և սեռը։

Նշանակում է – սահմանական եղանակ, անկատար ներկա, երրորդ դեմք, եզակի, ներգործական սեռ

Գրում է – սահմանական եղանակ, անկատար ներկա, երրորդ դեմք, եզակի, չեզոք

Չէր կոչվում – սահմանական եղանակ, անկատար անցյալ, երրորդ դեմք, եզակի, ժխտական, կրավորական սեռ

Կարող է – սահմանական եղանակ, անկատար ներկա, երրորդ դեմք, եզակի, չեզոք

Տարածվել է – սահմանական եղանակ, վաղակատար ներկա, երրոդ դեմք, եզակի, կրավորական սեռ

Ստացվել է – սահմանական եղանակ, վաղակատար ներկա, երրոդ դեմք, եզակի, կրավորական սեռ

Ծախում է – սահմանական եղանակ, անկատար ներկա, երրորդ դեմք, եզակի, ներգործական սեռ

Homework

  1. When did the modern Olympic games start?

April 6, 1896

2. How long does it take for the sun’s rays to reach the earth?

8 minutes

3. What was Neil Armstrong doing when he said in 1969, ‘That’s one small step for a man, one giant leap for the mankind.’?

He took a “small step” onto the surface of the moon

4. If you are flying over the International Date Line, which ocean is below you?

The Pacific Ocean

5. What doesn’t a vegetarian eat?

Meat.

6. What does www. stand for?

World Wide Web

7. Where were glasses invented?

Italy

8. How many times has Brazil won the world cup?

5

Grammar

1. Do they study English every Tuesday morning?

2. Romi goes to school by bus.

3. Does the teacher explain the lesson in front of the class.

4. My brother does his homework carefully.

5. My daughter washes her hair twice a week.

6. John loves eating pizza

7. Olga is singing a song beautifully.

8. Does Shanti get up at five?

9. Harry doesn’t go to school because he is sick.

10. Mother cooks rice in the kitchen.

11. Tommy rides his bike very fast.

12. Thalia has breakfast before going to school.

13. Look. he is giving Mario a birthday present.

14. Mario celebrates his birthday in September.

15. The students are listening to the teacher’s explanation.

16. I like the white T-shirt, not the red one.

17. Julia has two brothers.

18. The little boys are playing hide and seek.

19. Sammy is closing the windows because it’s going to rain.