Ֆիզիկա 40-69

  1. 440 Օմ
  2. 2,75 Ա
  3. 47 Կլ
  4. 1,6 Ա
  5. ա) Ամպերաչափ, 0,2 Ա, 4Ա, 1,6 Ա ; բ) Ամպերաչափ, 0,5 Ա, 8Ա, 5,5 Ա
  6. ա) Վոլտաչափ, 10Վ, 200Վ, 120Վ ; բ) Վոլտաչափ, 5Վ, 40Վ, 15Վ
  7. 3300 Ջ
  8. 220 Վ
  9. 1Ա, 6Վ
  10. 5Օմ
  11. 0,5 Ա
  12. 0,5Ա, 15
  13. A2-ի
  14. 20Վ
  15. 0,2Ա
  16. 5Վ, 0,25Ա
  17. Առաջինի դիմադրությունը – 3 անգամ։
  18. Առաջինի դիմադրությունը – 8 անգամ
  19. 0,384Օմ * մմ^2/մ
  20. 40Օմ
  21. Այո, եթե վոլֆրամե հաղորդալարի լայնական հատույթի տրամագիծը լինի 3,6մմ։
  22. Մանգանին, p = 0,43Օմ * մմ^2/մ
  23. 53մ, 0,174մմ
  24. 6,24Օմ
  25. 1009կգ
  26. 9Օմ

Դաս 1 – 9

Դաս 1 – Մարմինների էլեկտրականացումը

Շփման հետևանքով մարմինները ձեռք են բերում նոր հատկություն՝ բացի տիեզերական ձգողության ուժից այլ ուժով փոխազդելու հատկություն: Այդ հատկությունը բնութագրում են մի ֆիզիկական մեծությամբ, որն անվանում են լիցք, իսկ լիցք ձեռք բերած մարմինները՝ լիցքավորված: Էլեկտրանացմանը մասնակցում է առնվազներկու մարմին, և էլեկտրանացման հետևանքով երկուսն էլ էլեկտրականանում են:

Գոյություն ունի էլեկտրանական լիցքի երկու տեսակ՝ դրական և բացասական: Լիցքավորված մարմինների ձգողության և վանողության ուժերը փոփոխվում են՝ կախված դրանց լիցքերից և մարմինների միջև հեռավորությունից:

Կետային լիցքեր են կոչվում այն լիցքավորված մարմինները, որոնց չափերն զգալիորեն փոքր են նրանց միջև հեռավորություններից:

Կուլոնի օրենք – երկու անշարժ կետային լիցքերի էլեկտրական փոխազդեցության ուժի մոդուլն ուղիղ համեմատական է լիցքերի մոդուլների արտադրյալին և հակադարձ համեմատական է դրանց միջև հեռավորության միջև հեռավորության քառակուսուն:


Դաս 2 – Էլեկտրացույց: Էլեկտրական լիցքի բաժանելիությունը

Եթե մարմինը հպենք նախապես էլեկտրականացված որևէ մարմնի, ապա այն կէլեկտրանանա: Էլեկտրացույցը մարմնի էլեկտրական լիցքը ցույց տվող սարք է: Լիցքը կարելի է բաժանել այնքան, մինչև մնացած լիցքն արդեն հնարավոր չլինի հայտնաբերել էլեկտրաչափով: Բնության մեջ տարրական բացասական լիցքով մասնիկն անվանել են էլեկտրոն:


Դաս 3 – Ատոմի կառուցվածքը

Ատոմները բոլոր նյութերի հիմնական շինանյութերն են: Ատոմները կարող են միանալ իրար ՝ մոլեկուլներ ձևավորելու համար, որոնք իրենց հերթին ձևավորում են մեր շրջապատի օբյեկտների մեծ մասը:

Ատոմները կազմված են մասնիկներից, որոնք կոչվում են պրոտոններ, էլեկտրոններ և նեյտրոններ: Պրոտոնները կրում են դրական էլեկտրական լիցք, էլեկտրոնները կրում են բացասական էլեկտրական լիցք, իսկ նեյտրոնները ընդհանրապես չունեն էլեկտրական լիցք: Պրոտոններն ու նեյտրոնները միասին հավաքվում են ատոմի կենտրոնական մասում, որը կոչվում է կորիզ: Ատոմների մեծ մասն ունեն առնվազն նույնքան նեյտրոններ, որքան պրոտոնները:Ատոմները տարրեր կազմող ամենափոքր մասնիկներն են: Յուրաքանչյուր տարր պարունակում է տարբեր քանակությամբ պրոտոններ:

Ատոմները տարրեր կազմող ամենափոքր մասնիկներն են: Յուրաքանչյուր տարր պարունակում է տարբեր քանակությամբ պրոտոններ: Ձեր մարմնում ունեք շուրջ 7 միլիարդ ատոմ:


Դաս 4 – Մարմինների էլէկտրականացման բացատրությունը

Յուրաքանչյուր ատոմում պրոտոնների թիվը հավասար է էլեկտրոնների թվին: Էլեկտրոնները ունեն բացասական լիցք, իսկ պրոտոնները դրական: Մարմնի ամբողջ բացասական լիցքը հավասար է դրական լիցքին, այսինքն մարմինը լիցք չունի: Երկու տարբեր մարմիններ հպելիս որոշակի ցվով էլեկտրոններ անցնում են մի մարմնից մյուսին, որի դեպքում հպվող մարմինները էլեկտրականանում են: Մարմինն էլեկտրականանում է, երբ այն ձեռք է բերում կամ կորցնում էլեկտրոններ:

Էլէկտրականացման ժամանակ ատոմային միջուկներ և էլէկտրոններ չեն ստեղծվում և չեն անհետանում. էլէկտրական լիցքը վերաբաշխվում է մարմինների միջև: Երբ մարմինների համակարգը շրջապատի հետ լիցք չի փոխանակում, այդ մարմինների լիցքերի հանրահաշվական գումարը մնում է հաստատուն: Այս փաստը կոչվում է էլեկտրական լիցքի պահպանման օրենք:


Դաս 5 – Էլեկտրական հաղորդիչներ և մեկուսիչներ

Նյութերը կարելի է բաժանել հաղորդիչների և մեկուսիչների: Եթե երկու ելեկտրաչափերից մեկը լիցքավորենք և էլեկտրաչափների գնդիկները միացնենք պղնձե կամ մետաղե ձողով, էլեկտրական լիցք կհայտնաբերվի նաև երկրորդ էլեկտրաչափում: Այսինքն լիցքը կարող է անցնել մի մարմնից մյուսին: Լիցքավորված մասնիկները անցնում են մի մարմնից մյուսին, տեղափոխելով իրենց լիցքը: Լիցքավորված մասնիկները կարող են նաև տեղափոխվել մարմնի մի մասից մյուսը:

Եթե էլեկտրաչափերի գնդիկները միացնենք ապակե կամ էբոնիտե ձողով, ելեկտրական լիցք չի տեղափոխվի:

Նյութերը բաժանվում են հաղորդիչների և մեկուսիչների: Հաղորդիչներ են բոլոր մետաղները, հողը, աղերի, թթուների և հիմքերի ջրային լուծույթները: Մարդու մարմինը ևս հաղորդիչ է: Մետաղներից ամենալավ հաղորդիչներն են արծաթը, պղինձը, ալյումինը: Մեկուսիչներն են էբոնիտը, սաթը, հախճապակին, ռետինը, տարբեր պլաստմասսաներ, մետաքսը, յուղը, օդը, և այլն:

Էլեկտրական լիցք ունեցող մարմինները փոխազդում են՝ լինելով միմյանցից հեռու: Որքան մոտիկ են էլեկտրականացած մարմինները, այնքան դրանց միջև փոխազդեցությունը ուժեղ է, որքան հեռու՝ այնքան թույլ:

Լիցքավորված մարմինն իր շուրջն ստեղում է էլեկտրական դաշտ, որով ազդում է այլ մարմինների վրա:


Դաս 6 – Էլեկտրական հոսանք

Հաղորդիչներում լիցքավորված մասնիկները՝ էլեկտրոնները, իոնները, կարող են ազատորեն տեղափոխվել մարմնի մի մասից մյուսը: Այդ լիցքավորված մասնիկներին անվանում են ազատ լիցքակիրներ: Էլեկտրական դաշտի բացակայության դեպքում ազատ լիցքակիրները հաղորդիչում կատարում են քաոսային շարժում: 

Էլեկտրական դաշտի առկայության դեպքում ազատ լիցքակիրները ջերմային շարժման հետ մեկտեղ կատարում են նաև ուղղորդված շարժում և այդ ուղղությամբ ավելի շատ լիցք տեղափոխում:

Լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժումն անվանում են էլեկտրական հոսանք: Նյութի մեջ էլեկտրական հոսանքի գոյության համար անհրաժեշտ են՝ ազատ լիցքակիրներ և էլեկտրական դաշտ: Էլեկտրական հոսանքն ունի ուղղություն:

Հոսանքի ուղղություն համարել են այն ուղղությունը, որով շարժվում են դրական լիցքավորված մասնիկները:

Մետաղներում ազատ լիցքակիրները բացասական լիցք ունեցող մասնիկներն են՝ էլեկտրոնները:

Հաղորդիչներում շարժվող ազատ լիցքակիրներն անհնար է տեսնել: Հետևաբար, հոսանքը հայտնաբերվում է իր ազդեցություններով, որոնք չորսն են. ջերմային, քիմիական, մագնիսական, կենսաբանական:

Էլեկտրական հոսանքի բոլոր ազդեցություններից միայն մագնիսականն է, որ դրսևորվում է միշտ:


Դաս 7 – Հոսանքի աղբյուրներ: Էլեկտրական շղթա

Եթե լիցքավորված էլեկտրաչափի մետաղե գունդը միացնենք չլիցքավորված էլեկտրաչափի գնդին մետաղալարով, որին միացված է էլեկտրական լամպ, ապա կստանանք կարճատև լուսարձակում՝ այսինքն կարճատև հոսանք: Հոսանքը կտևի այնքան ժամանակ, մինչև էլեկտրաչափի լիցքերը հավասարվեն:

Որպեսզի հոսանքը երկար ժամանակ գոյություն ունենա, անհրաժեշտ է հոսանքի աղբյուրի առկայություն: Հոսանքի աղբյուրը հատուկ սարք է, որը հաղորդչում էլեկտրական դաշտ է առաջացնում:

Առաջին պարզագույն հոսանքի աղբյուրը գալվանական տարրն է: Գալվանական մարտկոցները միանվագ օգտագործման հոսանքի աղբյուրներ են: Ավտոմեքենայում, բջջային հեռախոսներում մեծ կիրառություն ունեն բազմակի օգտագործման հոսանքի աղբյուրներ որոնք կարելի է լիցքավորել և նորից օգտագործել:

Դրական էլեկտրոդն անվանում են անոդ, իսկ բացասականը՝ կաթոդ: Էլեկտրական շղթաները ներկայացնող գծագրերը կոչվում են էլեկտրական սխեմաներ:

Էլեկտրական շղթայի յուրաքանչյուր տարր սխեմայում պատկերվում է հատուկ պայմանական նշանով: Նշաններից մի քանիսը ներկայացված են աղյուսակում:

Շղթաները բացի հոսանքի աղբյուրից և սպառիչներից, պարունակում են անջատիչներ, որոնց միջոցով կարելի է բացել կամ փակել շղթան՝ կարգավորելով հոսանքի անցումը, և չափիչ սարքեր՝ չափումներ կատարելու համար: Շղթայում էլեմենտները միմյանց կարող են միացվել հաջորդական կամ զուգահեռ:


Դաս 8 – Էլեկտրական հոսանքի ազդեցություններ

Էլեկտրական հոսանքն ուղեկցող երևույթները կամ հոսանքի ազդեցությունները հոսանքի առկայությունը որևէ միջավայրում :

Մենք չենք կարող տեսնել էլեկտրական լիցքերը և շարժումը հաղորդիչով : Բայց էլեկտրական հոսանքի առկայության մասին կարող ենք դատել ըստ նրա ազդեցությունների , ոչոնք չորսն են `  ջերմային , մագնիսական , քիմիական և կենսաբանական :

Եթե լուծույթի միջով հոսանք  է անցնոևմ , ապա փոխվում է նրա քիմիական բաղադրությունը` առաջանում է նստվածք : Դա հոսանքի քիմիական ազդեցության պատճառն է :

Էլեկտրական հոսանքը կարող է որևէ ազդեցություն ունենալ նքև կենդանիների և մարդկանց վրա: այն կարող է ազդել արյան շրջանառության վրա, սրտի աշխատանքի վրա , իմչպես նաև բույսերի աճի վրա: Հոսանքի ազդեցությունը կիրառվում է բուժական նպատակներով :


Դաս 9 – Էլեկտրական հոսանքը մետաղներում

Պինդ վիճակում մարմինները բյուրեղներ են: Բյուրեղում մասնիկները կատարում են անկանոն, քաոսային շարժում հավասարության դիրքերի՝ հանգույցների շուրջը: Մետաղում բյուրեղային հանգույցների շուրջը տատանվում են դրական իոններ, իսկ հանգույցների միջակա տարածության մեջ անկանոն շարժվում են ազատ էլեկտրոնները, որոնք ի տարբերություն իոնների, կարող են տեղաշարժվել մետաղի ամբողջ ծավալով մեկ:

Եթե մետաղի ներսում էլեկտրական դաշտ չկա, ապա էլեկտրոնների շարժումը լիովին քաոսային է: Եթե մետաղի ներսում ստեղծենք էլեկտրական դաշտ, ապա վերջինս էլեկտրոնների վրա կազդի որոշակի ուժով: Էլեկտրոնները ձեռք կբերեն լրացուցիչ արագություններ՝ միևնույն ուղղությամբ: Այժմ արդեն էլեկտրոնների շարժումը չի լինի լրիվ քաոսային: Էլեկտրոնային գազը կշարժվի որպես մեկ ամբողջություն, այսինքն կառաջանա էլեկտրական հոսանք:

Դաս 10

  • Երբ ազատ լիցքակիրները կատարում են ուղղորդված շարժում, հաղորդչի տեղափոխածլիցքը այլևս 0 չէ։ 
  • Եթե հավասար ժամանակում հաղորդիչի լայնական հատույթով անցնում է լիզքի նույնքանակը, այդպիսի հոսանքը կոչվում է հաստատուն հոսանք։
  • Հաստատուն հոսանքի ուժ անվանում են հաղորդչի միջով ինչ-որ ժամանակում անցածլիցքի հարաբերությունը այդ ժամանակին։
  • Հոսանքի ուժի միավորը կոչվում է Ամպետ:
  • Եթե հոսանքի ուժը հայտնի է, ապա կարելի է որոշել այն «q» լիցքը, որն անցնում է «t» ժամ-ում։ 

                             (q = | • t)

  • Հոսանքի ուժը չափում են ամպերաչափով. գալվանաչափով հոսանքը ունի մագնիսականազդեցություն, որքան շատ հոսանք է անցնում ամպերաչափով, այնքան շատ է թեքվումսլաքը: Այսպես են որոշում հոսանքի ուժը։

Էլ. հոսանքի ազդեցություններ

Էլեկտրական հոսանքն ուղեկցող երևույթները կամ հոսանքի ազդեցությունները հոսանքի առկայությունը որևէ միջավայրում :

Մենք չենք կարող տեսնել էլեկտրական լիցքերը և շարժումը հաղորդիչով : Բայց էլեկտրական հոսանքի առկայության մասին կարող ենք դատել ըստ նրա ազդեցությունների , ոչոնք չորսն են `  ջերմային , մագնիսական , քիմիական և կենսաբանական :

Եթե լուծույթի միջով հոսանք  է անցնոևմ , ապա փոխվում է նրա քիմիական բաղադրությունը` առաջանում է նստվածք : Դա հոսանքի քիմիական ազդեցության պատճառն է :

Էլեկտրական հոսանքը կարող է որևէ ազդեցություն ունենալ նքև կենդանիների և մարդկանց վրա: այն կարող է ազդել արյան շրջանառության վրա, սրտի աշխատանքի վրա , իմչպես նաև բույսերի աճի վրա : Հոսանքի ազդեցությունը կիրառվում է բուժական նպատակներով :

Էլեկտրական հոսանքի աղբյուրներ

Հոսանքի առաջին պարզագույն աղբյուրը , դա գալվանական տարրն է :

Գալվանական տարրը կազմված է երկու տարբեր մետաղե ձողերից , որոնք կոչվում են էլեկտրոդներ:

Էլեկտրոդները իջած են էլեկտրոլիտի մեջ :

Էլեկտրոլիտը ծծմբական թթվի լուծույթն է :

Էլեկտրոդի այն մասը , որը իջած չի էլեկտրոլիտի մեջ , այն ծառայում է որպես սեղմակ : Սեղմակը հաղորդալարերով միացվում է էլեկտրական էներգիայի սպառչի :

Դրական էլեկտրոդն անվանում են անոդ , իսկ բացասականը կաթոդ:

Մարմինների էլէկտրականացման բացատրությունը

Յուրաքանչյուր ատոմում պրոտոնների թիվը հավասար է էլեկտրոնների թվին: Էլեկտրոնները ունեն բացասական լիցք, իսկ պրոտոնները դրական: Մարմնի ամբողջ բացասական լիցքը հավասար է դրական լիցքին, այսինքն մարմինը լիցք չունի: Երկու տարբեր մարմիններ հպելիս որոշակի ցվով էլեկտրոններ անցնում են մի մարմնից մյուսին, որի դեպքում հպվող մարմինները էլեկտրականանում են: Մարմինն էլեկտրականանում է, երբ այն ձեռք է բերում կամ կորցնում էլեկտրոններ:

Էլէկտրականացման ժամանակ ատոմային միջուկներ և էլէկտրոններ չեն ստեղծվում և չեն անհետանում. էլէկտրական լիցքը վերաբաշխվում է մարմինների միջև: Երբ մարմինների համակարգը շրջապատի հետ լիցք չի փոխանակում, այդ մարմինների լիցքերի հանրահաշվական գումարը մնում է հաստատուն: Այս փաստը կոչվում է էլեկտրական լիցքի պահպանման օրենք:

Ատոմները

Ատոմները բոլոր նյութերի հիմնական շինանյութերն են: Ատոմները կարող են միանալ իրար ՝ մոլեկուլներ ձևավորելու համար, որոնք իրենց հերթին ձևավորում են մեր շրջապատի օբյեկտների մեծ մասը:

Ատոմները կազմված են մասնիկներից, որոնք կոչվում են պրոտոններ, էլեկտրոններ և նեյտրոններ: Պրոտոնները կրում են դրական էլեկտրական լիցք, էլեկտրոնները կրում են բացասական էլեկտրական լիցք, իսկ նեյտրոնները ընդհանրապես չունեն էլեկտրական լիցք: Պրոտոններն ու նեյտրոնները միասին հավաքվում են ատոմի կենտրոնական մասում, որը կոչվում է կորիզ: Ատոմների մեծ մասն ունեն առնվազն նույնքան նեյտրոններ, որքան պրոտոնները:Ատոմները տարրեր կազմող ամենափոքր մասնիկներն են: Յուրաքանչյուր տարր պարունակում է տարբեր քանակությամբ պրոտոններ:

Ատոմները տարրեր կազմող ամենափոքր մասնիկներն են: Յուրաքանչյուր տարր պարունակում է տարբեր քանակությամբ պրոտոններ: Ձեր մարմնում ունեք շուրջ 7 միլիարդ ատոմ: